Logo


SIMRIKKHABAR



मोदीको ‘सेप’ मा सार्क

admin जेष्ठ २६ , २०७६

बिम्स्टेक सदस्यसँगको सम्पर्क अघि बढाउँदा नेपाल सार्कको राजधानी भुल्न मिल्दैन।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको पुनरोदयसँगै यस क्षेत्रमा कूटनीतिक र राजनीतिक बहस थालनी भएको छ। खासगरी मोदीले बहुपक्षीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बंगालका खाडीको प्रयास (बिम्स्टेक) सदस्य मुलुकका राष्ट्र/सरकार प्रमुखलाई साक्षी राख्दै दोस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपतिसमक्ष शपथ लिएसँगै यस्तो बहस सुरु भएको हो। यससँगसँगै दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन (सार्क) को भविष्यलाई लिएर पनि कूटनीतिक बहस हुन थालेका छन्। भारतले सार्कलाई हेर्ने नीतिप्रति शंका–उपशंका देखा परेका छन्।

सार्क स्थापनाअघि भारतले जुन दृष्टि राखेको थियो, अहिले त्यही विन्दुमा फर्कन लागेको त होइन भन्ने प्रश्न उब्जेका छन्। सार्क स्थापनामा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र र बंगलादेशका तत्कालीन राष्ट्रपति जियाउर रहमानको भूमिका महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। साना राष्ट्र एकजुट भएर अघि बढ्न नसके भारतको कोपभाजनमा परिन्छ भन्नेमा उनीहरू जानकार थिए। यो तथ्य भारतले बुझेरै संशय राखेको थियो। दुईपक्षीय मुद्दा नउठाउने सर्तमा अन्ततः इन्दिरा गान्धीले सार्कलाई स्वीकार गरिन्। त्यो घोषणा हुने चरणमा थियो, उनको हत्या भयो। उनका उत्तराधिकारी राजीव गान्धीले आमाको वचन असजिलो मान्दै सार्क स्थापनामा साथ दिए।

यतिबेला इन्दिरा गान्धीको सोचमा सार्क परेको त होइन ? मोदीले ९० को दशकको ‘लुक इस्ट’ नीतिलाई ‘एक्ट इस्ट’ भन्दै अघि बढाउँदा सार्कलाई धरापमा पार्न खोजेका त होइनन् ? भारतको लोकसभा निर्वाचनमा सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले शानदार बहुमतसहितको जित हासिल गरेपछि प्रधानमन्त्री मोदीले आफ्नो पुरानै नीतिलाई अघि बढाउने क्रमबाट पछि हटेका छन्। साँच्चै उनी ‘एक्ट इस्ट’ मा लागेका छन्। छिमेक मात्र होइन, यस क्षेत्रको पुरानो संगठनलाई उनी बेवास्ता गर्न पुगे। सार्कका अध्यक्ष अर्थात् छिमेकी प्रधानमन्त्रीलाई निम्तो पठाउँदा उनले बिम्स्टेक सदस्य भनेका छन्।

हुन त, मोदीले सन् २०१६ को मार्चदेखि बिम्स्टेकलाई अघि बढाएका थिए। ‘एक्ट इस्ट’ को कारण पनि उनको मोह बिम्स्टेकतर्फ हुनु स्वाभाविक हो। यद्यपि मोदीले पहिलोपटक प्रधानमन्त्रीको शपथ लिँदा सार्क राष्ट्रका सरकार प्रमुखलाई साक्षी राखेका थिए। तर, तिनै सार्क सदस्य मुलुकसँग पहिलो कार्यकालभरि उनको सम्बन्ध सुमधुर हुनै सकेन। नेपालसँगको सम्बन्ध त नाकाबन्दीको तहसम्म पुग्यो।

पाकिस्तानका अघिल्ला प्रधानमन्त्रीसँग आश्चर्यजनक रूपमा जन्मदिनको शुभकामना दिन घरमै पुगेका मोदीले क्रिकेटर प्रधानमन्त्री इमरान खानको बधाइलाई समेत व्यंग्य गर्नुले उनको छिमेक नीति खासगरी सार्कसँगको संशय बढ्ने देखिन्छ। जबकि पहिलोपटक प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिँदा तत्कालीन पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री नवाज सरिफ उपस्थित थिए। भलै यतिखेर सरिफ जेल जीवन बिताइरहेका छन्। भारत–पाकिस्तानबीच तनावकै कारण सार्कदेखि भारत टाढिँदै गएको छिपेको छैन।

 

सम्बन्धित समाचारहरू