काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको तस्बिर अंकित नयाँ एक डलरको सिक्का सार्वजनिक भएको छ। अमेरिकाको २५०औँ वार्षिकोत्सव अर्थात् ‘सेमिक्विनसेन्टेनियल’को अवसरमा अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गतको युएस मिन्टले सेप्टेम्बर २ देखि यो सिक्का बिक्रीमा ल्याएको हो।
सिक्काको अगाडिको भागमा राष्ट्रपति ट्रम्पको तस्बिर राखिएको छ। त्यसको माथि ‘लिबर्टी’, बीचमा ‘इन गड वी ट्रस्ट’ र तल ‘१७७६–२०२६’ लेखिएको छ। पछाडिको भागमा अमेरिकी राष्ट्रपतीय छापसहित राजगरुडको चित्र छ। गरुडको छातीमा रहेको ढालमा अमेरिकाको २५०औँ वार्षिकोत्सव जनाउने ‘२५०’ लेखिएको छ भने चुच्चोमा ‘ई प्लुरिबस युनम’ अंकित छ।
युएस मिन्टका अनुसार सिक्काको अगाडिको डिजाइन प्रमुख उत्कीर्णकर्ता जोसेफ मेनाले तयार गरेका हुन्, जुन ह्वाइट हाउसका आधिकारिक फोटोग्राफर ड्यानियल टोरोको तस्बिरबाट प्रेरित छ। पछाडिको डिजाइन भने पूर्वप्रमुख उत्कीर्णकर्ता फ्र्याङ्क गास्पारोको डिजाइनमा आधारित छ।
सिक्का सुनौलो देखिए पनि यसमा वास्तविक सुन प्रयोग गरिएको छैन। युएस मिन्टका अनुसार यसमा ८८ दशमलव ५ प्रतिशत तामा, ६ प्रतिशत जस्ता, ३ दशमलव ५ प्रतिशत म्याङ्गानिज र २ प्रतिशत निकेल प्रयोग गरिएको छ। सिक्काको तौल करिब ८ दशमलव १ ग्राम र व्यास २६ दशमलव ४९ मिलिमिटर छ।
यद्यपि सिक्कामा एक डलर अंकित छ, युएस मिन्टले यसलाई सर्वसाधारणले हातहातमा चलाउनेभन्दा पनि रोल र ब्यागका रूपमा बिक्री गरेको छ। २५ वटा सिक्काको एक रोलको मूल्य ६१ डलर र १०० वटा सिक्काको ब्यागको मूल्य १५४ डलर ५० सेन्ट तोकिएको छ। यसरी खरिद गर्दा सिक्काको प्रतिइकाइ मूल्य यसको अंकित मूल्यभन्दा बढी पर्छ।
अमेरिकाको २५०औँ वार्षिकोत्सवलाई लक्षित गर्दै जुलाई ४ मा विशेष चिह्नसहित २ लाख ५० हजार सिक्का पनि उत्पादन गरिएको छ। यी सिक्कामा ‘जुलाई फोर्थ’ विशेष चिह्न राखिएको छ र रोल तथा ब्यागमा छरिएर समावेश गरिएको युएस मिन्टले जनाएको छ।
यस सिक्कालाई लिएर भने अमेरिकामा राजनीतिक बहस पनि चर्किएको छ। जीवित राष्ट्रपतिको तस्बिर अमेरिकी मुद्रामा राख्ने विषय ऐतिहासिक रूपमा संवेदनशील मानिँदै आएको छ। तर यो सिक्का सन् २०२० मा पारित ‘सर्कुलेटिङ कलेक्टिबल कोइन रिडिजाइन एक्ट’ अन्तर्गत २५०औँ वार्षिकोत्सवका लागि जारी गर्न सकिने विशेष एक डलरको सिक्का कार्यक्रमअन्तर्गत ल्याइएको युएस मिन्टले जनाएको छ।
ट्रम्पको तस्बिरलाई राष्ट्रिय सिक्कामा राखिएको विषयलाई उनका समर्थकहरूले अमेरिकी इतिहासको विशेष अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। आलोचकहरूले भने यसलाई राष्ट्रपतिको व्यक्तिगत ब्रान्डिङलाई सरकारी प्रतीकसँग जोड्ने प्रयासका रूपमा हेरेका छन्।
युएस मिन्टका अनुसार यो सिक्का कानुनी रूपमा मान्य एक डलरको मुद्रा हो। तर हाल सार्वजनिक गरिएको रोल र ब्याग भने सङ्कलक तथा विशेष स्मरणका लागि बिक्री गरिएका उत्पादन हुन्। अमेरिकी २५०औँ वार्षिकोत्सवसँग जोडिएको यो सिक्का अमेरिकी मुद्राको इतिहासमा बहस र चासोको विषय बनेको छ।
