काठमाडौं । दसैँ बिदा सकिएर जनजीवन सामान्य बन्दै गए पनि काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न क्षेत्रमा फोहोर उठ्न सकेको छैन । घरघरमा जम्मा भएको फोहोर समयमै व्यवस्थापन नहुँदा नरेफाँट, कलंकीलगायत क्षेत्रमा सडक र चोकमा फोहोर थुप्रिएको छ । यसले स्थानीय बासिन्दा तथा पैदलयात्रीलाई सास्ती हुनुका साथै दुर्गन्ध र जनस्वास्थ्यमा असर पर्ने जोखिम बढाएको छ ।
काठमाडौं महानगरपालिका–३२ अन्तर्गत नरेफाँटका एक स्थानीयका अनुसार सामान्य अवस्थामा हप्तामा दुई पटक फोहोर संकलन हुने गरेको थियो । तर, दसैँका बेला फोहोर नउठेपछि घरमा जम्मा भएको फोहोर सडकको कुनामा राख्नुपर्ने अवस्था आएको छ । लामो समयसम्म घरमै राख्दा गनाउन थालेपछि सडकमा राख्न बाध्य भएको उनको भनाइ छ ।
दसैँको लामो बिदा र फोहोर संकलन गर्ने कामदारको अभावलाई व्यवस्थापनमा भएको ढिलाइको सम्भावित कारण मानिएको छ । नेपाल फोहोरमैला व्यवस्थापन संघका महासचिव मित्र घिमिरेका अनुसार दसैँ मनाउन काठमाडौं उपत्यकाबाहिर गएका कामदार सबै काममा फर्किन नसक्दा केही क्षेत्रमा फोहोर संकलन प्रभावित भएको हुन सक्छ ।
दसैँका बेला मासु तथा अन्य खाद्यवस्तुको उपभोग बढ्दा फोहोरको मात्रा पनि बढ्ने गर्छ । तर, त्यही समयमा कामदारको अभाव हुँदा संकलन र ढुवानीमा ढिलाइ हुन सक्ने घिमिरेको भनाइ छ । उनका अनुसार फोहोर उठाएर विसर्जनस्थलसम्म पुर्याउन अहिले कुनै प्राविधिक, राजनीतिक वा स्थानीय अवरोध भने छैन ।
महानगरको दाबी– फोहोर नियमित उठिरहेको छ
काठमाडौं महानगरपालिकाले भने फोहोर व्यवस्थापन नियमित भइरहेको दाबी गरेको छ । महानगरपालिकाकी वातावरण विभाग प्रमुख सरिता राईका अनुसार फोहोर विसर्जनस्थलमा कुनै अवरोध छैन र व्यवस्थापनमा पनि विशेष समस्या छैन ।
उनले कतै फोहोर नउठेको भए वातावरण विभागमा सिधै गुनासो गर्न नगरवासीलाई आग्रह गरेकी छन् । महानगरको जानकारीअनुसार नियमित रूपमा फोहोर उठिरहेको भए पनि स्थानीयले भने केही क्षेत्रमा फोहोर थुप्रिएको गुनासो गरिरहेका छन् ।
महानगरको दाबी र स्थानीयको अनुभवबीच देखिएको यो अन्तरले फोहोर संकलनको नियमितता र क्षेत्रगत अनुगमनमाथि प्रश्न उठाएको छ । विसर्जनस्थलमा अवरोध नभए पनि कामदारको उपलब्धता, संकलन तालिका र सवारीसाधनको परिचालन प्रभावकारी नहुँदा बस्तीमै फोहोर थुप्रिने अवस्था आउन सक्छ ।
चाडपर्वका बेला फोहोरको मात्रा बढ्ने अनुमान पहिल्यै गर्न सकिने भएकाले महानगरपालिका र संकलनमा संलग्न निकायले सोहीअनुसार जनशक्ति तथा सवारीसाधन व्यवस्थापन गर्नुपर्ने देखिन्छ । अहिले नरेफाँट, कलंकीलगायत क्षेत्रमा थुप्रिएको फोहोर तत्काल उठाउनुका साथै नियमित संकलन सेवा सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ ।
महानगरले फोहोर व्यवस्थापनमा समस्या नरहेको बताए पनि सडकमा थुप्रिएको फोहोरले सेवा प्रवाहमा देखिएको कमजोरी उजागर गरेको छ । अब फोहोर किन उठेन भन्ने कारण पहिचान गरी सम्बन्धित निकायले जिम्मेवारी लिनु र स्थानीयको गुनासो तत्काल सम्बोधन गर्नु आवश्यक छ ।
