लामो समयदेखि जारी सैन्य तनाव र युद्धको स्थितिलाई अन्त्य गर्दै संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता (MoU) भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियानले युद्ध अन्त्य गर्ने र विश्वकै महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग 'स्ट्रेट अफ हर्मोज' (Strait of Hormuz) लाई पुन: खुला गर्ने ऐतिहासिक सहमति पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन्। यो सम्झौतासँगै दुवै देशले सबै मोर्चाहरूमा सैन्य कारबाही तत्कालका लागि पूर्ण रूपमा रोक्न र ६० दिनको स्थायी युद्धविराम लागू गर्न सहमति जनाएका छन्।

यो कूटनीतिक सफलतासँगै इरानले स्ट्रेट अफ हर्मोजमा लगाएको प्रतिबन्ध हटाएको छ भने अमेरिकाले पनि इरानमाथि लगाएको नौसैनिक नाकाबन्दी फिर्ता लिएको छ। विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील जलमार्ग खुला भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको ढुवानी सहज बन्न पुगेको छ र यसले विश्व अर्थतन्त्रलाई ठुलो राहत दिएको छ। सम्झौताको सर्त अनुसार इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम र युरेनियम प्रवर्द्धनका विषयमा अमेरिकासँग प्राविधिक वार्ता सुरु गर्नेछ। यसको बदलामा इरानले अन्तर्राष्ट्रिय बैंकहरूमा रोक्का रहेको आफ्नो अर्बौँ डलरको रकम फुकुवा पाउनेछ र उनीहरूमाथि लागेका कतिपय आर्थिक प्रतिबन्धहरू समेत खुकुलो हुनेछन्।

अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिज्ञहरूले यस सम्झौतालाई विश्व शान्तिका लागि एउटा ठुलो मोड मानेका छन्। तथापि, मध्यपूर्वमा इजरायल, लेबनान (हिजबुल्लाह) र यमनका हुथी विद्रोहीहरूसँग जोडिएका कतिपय क्षेत्रीय विवादहरू अझै पूर्ण रूपमा सुल्झिन बाँकी नै रहेका छन्। यही कारणले गर्दा ६० दिने युद्धविरामपछिको स्थायी शान्ति कति समयसम्म टिक्छ भन्नेबारे कूटनीतिक वृत्तमा अझै पनि केही आशंकाहरू व्यक्त भइरहेका छन् तर, तत्कालका लागि भने अमेरिका र इरानबीचको प्रत्यक्ष सैन्य टक्कर टरेको छ र दुवै देश कूटनीतिक संवादको बाटोमा अगाडि बढेका छन्।