काठमाडौँ । नेपाली राजनीति र साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बिपी कोइरालाको ११३औँ जन्मजयन्ती आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ।
विसं १९७१ भदौ २४ गते जन्मिएका कोइरालाले नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि लामो संघर्ष गरे। भारत निर्वासनका क्रममा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस स्थापना गरेका उनले २००७ सालको क्रान्तिमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे।
विसं २०१५ को निर्वाचनमा कांग्रेसले दुईतिहाइ बहुमत पाएपछि कोइराला नेपालको पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बने। उनले राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र समाजवादलाई राजनीतिक आदर्शका रूपमा अघि बढाउँदै भूमि सुधारलगायतका काम गरे।
२०१७ सालमा राजा महेन्द्रले निर्वाचित सरकार अपदस्थ गरेपछि कोइराला पक्राउ परे। पछि भारत निर्वासनमा रहेका उनी २०३३ सालमा राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलापको नीति लिएर स्वदेश फर्किएका थिए। २०३९ साल साउन ६ गते क्यान्सरका कारण उनको निधन भयो।
राजनीतिसँगै साहित्यमा पनि योगदान दिएका कोइरालाका ‘तीन घुम्ती’, ‘मोदीआइन’, ‘सुम्निमा’, ‘नरेन्द्रदाई’, ‘बाबु, आमा र छोरा’ लगायत कृति चर्चित छन्। नेपाली साहित्यमा मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी धाराका प्रवर्तकका रूपमा समेत उनलाई चिनिन्छ।
बिपीको स्मृतिमा सुन्दरीजलस्थित बन्दीगृहलाई बिपी संग्रहालयका रूपमा संरक्षण गरिएको छ। जयन्तीका अवसरमा कांग्रेस तथा विभिन्न संघ–संस्थाले देशभर विविध कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्।
